Phát triển bền vững: Lịch sử, Định nghĩa và Góc nhìn 

Sustainability may appear everywhere today, but its meaning is far from simple. Its long, contested history reveals struggles over justice, wellbeing, and ecological limits, inviting us to reflect on whose lives, and whose futures, we hope to sustain.

Scroll down for the Vietnamese version

Historical Foundations

Although sustainability has become a prominent global discourse since the late 20th century, the thinking started much earlier. In 1953, Howard R. Bowen published Social Responsibilities of the Businessman, which is often regarded as laying the first foundation for modern corporate social responsibility (CSR) (Bowen, 1953). Bowen’s argument that businesses should consider social and environmental impacts presaged the later corporate sustainability movement.

Rachel Carson’s Silent Spring (1962) expanded the concept beyond business responsibility by drawing public attention to ecological degradation caused by pesticides. The discussion helped shape the environmental movement and underscored the links between human health and ecological systems.

A decade later, the Club of Rome with The Limits to Growth (Meadows et al., 1972) used system dynamics modelling to demonstrate that exponential growth in population and economic activity would eventually collide with planetary limits. This report reframed sustainability as a question of ecological limits and long-term viability.

In 1987, the United Nations World Commission on Environment and Development (WCED) published Our Common Future, also known as the Brundtland Report. It famously defined sustainable development as:

“development that meets the needs of the present without compromising the ability of future generations to meet their own needs” (WCED, 1987, p. 43).

This definition remains the most widely cited, serving as the conceptual cornerstone of international sustainability discourse.

In the corporate realm, John Elkington (1997) introduced the Triple Bottom Line (TBL) framework, “People, Planet, Profit”, which extended corporate responsibility beyond financial returns to include social and environmental performance. This model, although influential, has been widely critiqued for its conceptual and practical limitations.

Then, the 21st century has seen the proliferation of sustainability initiatives, from the Millennium Development Goals (MDGs) to the Sustainable Development Goals (SDGs), alongside the rise of circular economy models and growing recognition of planetary boundaries (Rockström et al., 2009). A detailed discussion on these concepts can be found here (circular economy) and here (planetary boundaries).

Defining Sustainability: Competing Visions

Despite its long history, there is no universally accepted definition of sustainability. The proliferation of sustainability-related terms has created more confusion than clarity. Two influential conceptualisations, which are the Brundtland definition and the Triple Bottom Line, illustrate both the appeal and the shortcomings of dominant framings.

The Brundtland Definition

The Brundtland Commission’s formulation has several strengths. It successfully established normative forceby emphasising intergenerational justice as a moral principle. It was an effective tool, as it created communicative accessibility through memorable simplicity and demonstrated flexibility across economic, environmental, and social contexts.

However, the definition is also subject to serious criticisms. These critical deficiencies serve political functions.

1. Vagueness and Ambiguity as Political Strategy: The notion of “needs” is undefined, ranging from basic survival to material aspirations. As a result, the concept as “a broad consensus” (Daly, 1996) is open to multiple interpretations. This vagueness is not an oversight but a politically necessary ambiguity that enables actors (such as governments and corporations) to selectively claim sustainability credentials without substantive change.
2. Anthropocentrism: The definition is human-centred, framing sustainability in terms of human needs while neglecting the intrinsic value of ecosystems or non-human species. It demonstrates anthropocentric ontology that positions nature as resource stock for human exploitation, raising a concern about rights of nature or interspecies justice (Crist, 2019). Biodiversity loss and ecosystem degradation threaten not solely human welfare but also human societies but the broader web of life. It also reveals the ethical bankruptcy of anthropocentric frameworks that treat non-human nature as a mere instrument for human use.
3. Growth versus Sustainability Tension: The Brundtland definition, seemingly, endorses economic growth as an essential tool to meet needs. This continuous growth requires an indefinite increase in material throughput, which contradicts biological constraints. By not questioning economic growth, the definition embraces weak sustainability, which is considered the substitutability paradigm (Neumayer, 2013, pp. 23). However, the loss of resources and ecosystems is irreversible. As Daly (1996, pp. 3-5) argues, an economy that systematically degrades its biophysical basis is not development but liquidation.
4. Temporal Justice Without Spatial Equity: While intergenerational justice is central, intragenerational inequities are underemphasised (Escobar, 1995, pp. 195). Specifically, the definition marginalises inequalities between countries (particularly the Global North and South), as well as among regions, communities, and socioeconomic classes (the rich versus the poor). The emphasis on future generations in the Brundtland definition enables wealthy nations to shift attention away from their historical responsibility to current environmental crises and their corresponding obligations to the Global South.
5. Operational Challenges: Without clear metrics, the definition offers little practical guidance. This raises many technical issues, including: (i) How stakeholders should assess whether current development “compromises” future generations, (ii) What discount rates should be applied to measure future welfare, or (iii) How diverse impacts are aggregated. The lack of quantified measurements allows actors to cherry-pick favourable indicators or evidence. 

The Triple Bottom Line (TBL)

Elkington’s (1997) Triple Bottom Line brought sustainability into corporate boardrooms by highlighting that businesses should account for social and environmental impacts. Indeed, the TBL offered broadened accountability beyond financial returns and simple communication through the “3Ps” framework. It mainstreamed sustainability in corporate discourse and represented advances over pure profit maximisation logic.

Yet, the TBL paradigm demonstrates critical shortcomings:

1. Conceptual Vagueness: Similar to the Brundtland definition, the TBL did not precisely define the categories of “people” and “planet”, leading to inconsistent interpretations. Companies can claim their TBL adoption while defining categories narrowly to exclude undesired impacts.
2. Measurement Challenges: Unlike profit with well-established accounting, social and environmental impacts lack standardised metrics, enabling cherry-picking in reporting. Norman and MacDonald (2004) believed it was genuinely impossible to build a sound methodology for quantitatively and qualitatively measuring the social dimension. This problem is not technical but fundamental. 
3. Business-Centrism: By positioning social and environmental concerns alongside economic performance, the TBL framework seeks “responsible capitalism”. Yet, it does not address whether capitalism, where nature and labour are commodified, is compatible with sustainability.
4. Greenwashing Risk: Without binding accountability, TBL becomes rhetorical device rather than transformative practice. As Elkington (2018) himself acknowledged, the framework has been widely misused, with corporations adopting sustainability language while maintaining extractive business models. As a result, TBL causes greenwashing, i.e. misleading communication about environmental performance, as the framework merely provides vocabulary without verification and enforcement mechanisms.
5. Trade-off Problem: The framework implies a balance between the three pillars, but in practice, profit often dominates. Ecological limits (Rockström et al., 2009) are non-negotiable constraints that cannot simply be traded off against economic gains. Thus, an embedded model in which society and the economy are fundamentally nested within the biosphere should be considered. A detailed discussion about various sustainability models can be found here. 

Towards “Just Sustainabilities”

Given these limitations, scholars have proposed more holistic frameworks. Agyeman et al. (2003) introduced the concept of just sustainabilities, defined as:

“the need to ensure a better quality of life for all, now and into the future, in a just and equitable manner, whilst living within the limits of supporting ecosystems”(Agyeman et al., 2003, p. 5).

This definition addresses several blind spots in earlier and conventional frameworks by:

1. Integrating justice and equity at both inter- and intragenerational levels: By emphasising “all, now and into the future”, the “just sustainabilities” paradigm presents the importance of equality alongside future obligations. This recognises that addressing poverty, inequality, and injustice is as equally crucial as environmental protection.
2. Incorporating Capability Approach: Drawing on Sen (2009) and Nussbaum (2000), “just sustainabilities” definition incorporates capability theory, which defines justice through enabling substantive freedoms, i.e. what people can actually do and be. Agyeman has further explained the connection between the two concepts on his blog.
3. Shifting focus from growth to wellbeing: The concept considers “quality of life”, questioning whether wellbeing can be achieved without economic growth (Agyeman, 2012). This creates room for post-growth alternatives, including no-growth or degrowth, where human and ecological well-being is prioritised over material accumulation.
4. Acknowledging ecosystem limits as non-negotiable boundaries: Critically, just sustainabilities position ecosystem limits not as preferences but as biophysical constraints. This aligns with planetary boundaries science and strong sustainability principles, recognising critical natural capital as irreplaceable (Neumayer, 2013). Just sustainabilities emphasise that human activity operates within biophysical boundaries, not through trade-offs or compensations but through absolute reductions in material throughput, emissions, and ecosystem disruption. This requirement fundamentally challenges growth-dependent models.
5. Rejecting universality by recognising cultural and contextual understandings of sustainability: Sustainability is not a universal prescription. The pluralism of sustainability respects diverse value systems, knowledge traditions, and lifeways while maintaining commitment to shared principles of justice and ecological integrity. That explains why Agyeman and his colleagues use the word “just sustainabilities” instead of “a just sustainability”.

Yet, the concept also faces limitations. A further discussion on this concept and a reformulated definition can be found here.

Conclusion

Sustainability is not a singular, static concept but a dynamic, contested, and multidimensional domain. While the Brundtland definition and Triple Bottom Line remain influential, they suffer from vagueness, anthropocentrism, and an underappreciation of justice and ecological limits. Emerging approaches such as “just sustainabilities” offer a more comprehensive framework by placing equity and planetary boundaries at the core of sustainability.

The search for a universally agreed definition may remain elusive, but this contestation is itself productive. It forces societies to reflect on their values, priorities, and ethical commitments. Ultimately, sustainability is not merely about balancing “people, planet, and profit” but about reimagining how humanity can thrive within ecological limits while fostering justice and well-being for all species and all generations.

---

Có thể nói, cụm từ “phát triển bền vững” hiện đang xuất hiện ở khắp nơi, nhưng ý nghĩa lại không hề đơn giản. Lịch sử lâu dài của khái niệm này cho thấy những tranh cãi về công bằng, phúc lợi và giới hạn sinh thái, khiến chúng ta phải suy ngẫm: chúng ta thực sự mong muốn bảo vệ cuộc sống và tương lai của ai?

Nền tảng lịch sử

Mặc dù “phát triển bền vững” chỉ thực sự trở thành diễn ngôn toàn cầu từ cuối thế kỷ XX, ý tưởng của khái niệm này đã xuất hiện từ rất sớm. Năm 1953, Howard R. Bowen xuất bản Social Responsibilities of the Businessman, được xem là nền móng đầu tiên của trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) hiện đại (Bowen, 1953). Quan điểm của Bowen về việc doanh nghiệp phải cân nhắc tác động xã hội và môi trường đã trở thành tiền đề cho sự hình thành của phong trào phát triển bền vững trong doanh nghiệp.

Tác phẩm Silent Spring (1962) của Rachel Carson tiếp tục mở rộng phạm vi “phát triển bền vững” khi cảnh báo về sự suy thoái sinh thái do thuốc trừ sâu gây ra. Cuốn sách đã thúc đẩy phong trào môi trường và cho thấy mối liên hệ không thể tách rời giữa sức khỏe con người và hệ sinh thái.

Thập kỷ sau đó, báo cáo The Limits to Growth của The Club of Rome (Meadows et al., 1972) sử dụng mô hình động lực để chỉ ra rằng tăng trưởng dân số và kinh tế theo cấp số nhân sẽ khiến chúng ta sớm chạm tới các giới hạn của Trái đất. Báo cáo này đã tái định hình tính bền vững như một vấn đề liên quan đến giới hạn sinh thái và tính khả thi trong dài hạn.

Năm 1987, Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển của Liên Hợp Quốc (WCED) công bố báo cáo Our Common Future, thường được gọi là Báo cáo Brundtland. Báo cáo này đã đưa ra một định nghĩa rất nổi tiếng về phát triển bền vững. Định nghĩa này trở thành nền tảng cho hầu hết các diễn ngôn quốc tế về bền vững.

“Phát triển bền vững là phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai” (WCED, 1987, p. 43).

Trong khu vực doanh nghiệp, John Elkington (1997) giới thiệu mô hình Triple Bottom Line (TBL) với ba trụ cột “Con người, Hành tinh, Lợi nhuận” (“People, Planet, Profit”), mở rộng trách nhiệm của doanh nghiệp sang các khía cạnh xã hội và môi trường. Tuy có ảnh hưởng rộng rãi, mô hình này cũng đối mặt với nhiều hạn chế về tính khái quát và phương pháp luận.

Bước sang thế kỷ XXI, các sáng kiến bền vững ngày càng phong phú, từ Mục tiêu Thiên niên kỷ (MDGs) đến Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), cùng với sự xuất hiện dày đặc của khái niệm kinh tế tuần hoàn cũng như nhận thức ngày càng lớn hơn về giới hạn của trái đất (Rockström et al., 2009). Bài viết về các chủ đề này được viết tại đây (kinh tế tuần hoàn) và đây (giới hạn của trái đất).

Định nghĩa Tính bền vững: Những góc nhìn đa

Dù có lịch sử lâu dài, đến nay chúng ta vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho khái niệm “phát triển bền vững”. Sự phong phú của các khái niệm liên quan đến bền vững thậm chí còn tạo ra nhiều mơ hồ. Có thể nói, hai định nghĩa có ảnh hưởng lớn, là định nghĩa trong báo cáo Our Common Future (gọi tắt là định nghĩa Brundtland) và mô hình Triple Bottom Line, đã cho thấy rõ những điểm mạnh nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế của các cách tiếp cận phổ biến này.

Định nghĩa Brundtland

Định nghĩa do Ủy ban Brundtland đề xuất có một số điểm mạnh rất rõ rệt, như: (i) Tạo lập nền tảng chuẩn tắc về công bằng giữa các thế hệ; (ii) Truyền tải thông điệp một cách đơn giản, dễ tiếp cận; và (iii) Khả năng ứng dụng linh hoạt trong nhiều bối cảnh (kinh tế, xã hội, và môi trường).

Tuy nhiên, định nghĩa này cũng đối diện với nhiều chỉ trích. Những thiếu sót của các định nghĩa này lại cho thấy màu sắc “chính trị” khá rõ .

1. Nhiều điểm mơ hồ như một chiến lược “chính trị”: Khái niệm “nhu cầu” không được xác định rõ , có thể dao động từ mức sống tối thiểu đến những mong muốn lớn hơn về vật chất. Do đó, định nghĩa Brundtland này, vốn nhận được nhiều sự đồng thuận, ủng hộ (Daly, 1996), lại có thể được diễn giải theo nhiều cách khác nhau. Sự thiếu rõ ràng trong định nghĩa không hẳn là thiếu sót, mà là một sự “nhập nhằng” mang tính chiến lược, cho phép các chủ thể (như chính phủ và doanh nghiệp) tùy ý tuyên bố cam kết về phát triển bền vững mà không cần thực sự thực hiện các dự án chuyển đổi.
2. Chủ nghĩa “lấy con người làm trung tâm” (Anthropocentrism): Định nghĩa Brundtland hoàn toàn tập trung vào nhu cầu của con người, bỏ qua giá trị nội tại của hệ sinh thái và các loài không phải là con người. Điều này phản ánh thế giới quan “dĩ nhân vi trung”, lấy con người là trung tâm, coi thiên nhiên như kho tài nguyên để phục vụ con người. Chủ nghĩa này làm dấy lên câu hỏi về quyền lợi của thiên nhiên hay tính công bằng giữa các loài (Crist, 2019). Sự suy giảm đa dạng sinh học và suy thoái hệ sinh thái hiện nay không chỉ đe dọa lợi ích của con người mà còn là toàn bộ mạng lưới sự sống. Do đó, định nghĩa này thể hiện sự hạn chế về mặt đạo đức khi coi thiên nhiên chỉ là công cụ phục vụ con người.
3. Tăng trưởng hay Bền vững?: Định nghĩa Brundtland dường như ngầm thừa nhận rằng tăng trưởng là điều kiện cần để đáp ứng “nhu cầu”. Tuy nhiên, tăng trưởng liên tục đòi hỏi sự gia tăng vô hạn của vật chất, điều mà vốn đã mâu thuẫn với các giới hạn của thiên nhiên. Có thể nói, định nghĩa này thể hiện “tính bền vững yếu”, là mô hình cho phép việc thay thế các vật chất tự nhiên bằng các sản phẩm nhân tạo (Neumayer, 2013, tr. 23). Thế nhưng, sự mất mát của tài nguyên và hệ sinh thái là không thể đảo ngược. Như Daly (1996, tr. 3–5) lập luận, một nền kinh tế liên tục làm suy thoái nền tảng môi trường thì không phải là “phát triển”, mà chỉ là “sự thanh lý”.
4. Công bằng theo thời gian nhưng lại thiếu công bằng theo không gian: Mặc dù công bằng giữa các thế hệ được đặt ở vị trí trung tâm của định nghĩa, các bất bình đẳng trong nội tại một thế hệ lại bị xem nhẹ (Escobar, 1995, tr. 195). Cụ thể, định nghĩa này làm lu mờ những chênh lệch giữa các quốc gia (đặc biệt là giữa Bắc và Nam địa cầu, hay còn được hiểu là các nước phát triển với các nước đang/kém phát triển), cũng như giữa các vùng, cộng đồng và các tầng lớp kinh tế – xã hội (giàu so với nghèo). Việc nhấn mạnh vào các thế hệ tương lai trong định nghĩa Brundtland vô tình tạo điều kiện để các quốc gia giàu chuyển sự chú ý khỏi trách nhiệm lịch sử của họ đối với những khủng hoảng môi trường hiện tại và các nghĩa vụ tương ứng đối với Nam bán cầu (Các nước đang/chưa phát triển).
5. Thách thức trong vận hành: Định nghĩa Brundtland thiếu các chỉ số đo lường cụ thể, nên khó có thể được áp dụng vào thực tiễn. Những câu hỏi kỹ thuật trọng yếu vẫn chưa có lời giải: Làm thế nào để xác định một hoạt động “làm tổn hại” thế hệ tương lai? Dùng tỷ lệ chiết khấu nào? Tính toán tổng hợp các tác động đa chiều ra sao? Việc thiếu chuẩn hóa lại vô tình tạo ra cơ hội để các tổ chức lựa chọn chỉ số có lợi cho mình. 

Mô hình Triple Bottom Line (TBL)

Mô hình TBL của Elkington (1997) đưa khái niệm bền vững vào việc quản trị doanh nghiệp bằng cách yêu cầu các công ty phải tính đến các tác động xã hội và môi trường. Thật vậy, TBL mở rộng phạm vi trách nhiệm vượt ra ngoài lợi nhuận tài chính, đồng thời cung cấp một cách diễn đạt đơn giản thông qua mô hình “3P”. Cách tiếp cận này đã giúp đưa bền vững trở thành dòng chảy chính trong diễn ngôn về doanh nghiệp và đánh dấu một bước tiến so với tư duy tối đa hóa lợi nhuận thuần túy.

Tuy nhiên, mô hình TBL này cũng đối mặt với nhiều chỉ trích.

1. Khái niệm mơ hồ, thiếu rõ ràng: Tương tự như định nghĩa Brundtland, TBL không xác định rõ ràng hai phạm trù “con người” và “hành tinh”, dẫn đến những cách diễn giải thiếu nhất quán. Các doanh nghiệp có thể tuyên bố họ đã áp dụng TBL, nhưng lại định nghĩa các phạm trù này theo các cách hiểu khác nhau nhằm loại trừ những tác động bất lợi.
2. Thách thức trong việc đo lường: Khác với lợi nhuận (vốn đã có hệ thống kế toán chuẩn hóa), các tác động xã hội và môi trường lại thiếu những chỉ số đo lường thống nhất, tạo điều kiện cho việc lựa chọn có chủ đích các chỉ tiêu có lợi trong báo cáo. Norman và MacDonald (2004) cho rằng gần như không thể xây dựng một phương pháp luận vững chắc để đo lường định lượng và định tính khía cạnh xã hội. Đây không phải là một vấn đề kỹ thuật, mà là vấn đề có tính nền tảng.
3. Xu hướng “lấy doanh nghiệp làm trung tâm”: Bằng cách đặt các yếu tố xã hội và môi trường song song với hiệu quả kinh tế, TBL tìm kiếm một mô hình “chủ nghĩa tư bản có trách nhiệm”. Tuy nhiên, nó không giải quyết câu hỏi liệu chủ nghĩa tư bản (vốn dĩ là việc thương mại hóa thiên nhiên và sức lao động) có thực sự tương thích với mục tiêu bền vững hay không.
4. Hành vi “tẩy xanh” (Greenwashing): Khi thiếu cơ chế trách nhiệm ràng buộc, TBL dễ trở thành công cụ truyền thông hơn là phương pháp thực sự thúc đẩy việc chuyển đổi. Chính Elkington (2018) cũng thừa nhận rằng khung TBL này đã bị sử dụng sai cách, khi các doanh nghiệp dùng ngôn ngữ “bền vững” nhưng tiếp tục duy trì mô hình khai thác. Hệ quả là TBL tạo điều kiện cho greenwashing (việc truyền thông gây hiểu lầm về hiệu quả môi trường), bởi TBL chỉ cung cấp các ngôn từ về “bền vững” nhưng thiếu cơ chế kiểm chứng và thực thi.
5. Vấn đề đánh đổi: Khung TBL đặt ra sự cân bằng giữa ba trụ cột, nhưng trên thực tế, lợi nhuận thường chiếm ưu thế hơn hai trụ cột còn lại. Các giới hạn sinh thái (Rockström et al., 2009) là những ràng buộc không thể thay đổi được và không thể bị đánh đổi để lấy lợi ích kinh tế. Do đó, một mô hình bền vững “lồng ghép”, trong đó yếu tố xã hội và kinh tế được đặt hoàn toàn bên trong sinh quyển, có lẽ sẽ tốt hơn. Bài viết thảo luận chi tiết về các mô hình bền vững có thể được tìm thấy tại đây.

Hướng tới định nghĩa “Bền vững công bằng”

Trước những hạn chế nêu trên, các nhà nghiên cứu đã đề xuất những khung định nghĩa toàn diện hơn. Agyeman và cộng sự (2003) đã giới thiệu khái niệm “just sustainabilities” (tạm dịch: bền vững công bằng), được định nghĩa là:

“Bền vững công bằng là nhu cầu đảm bảo chất lượng cuộc sống tốt hơn cho tất cả, ở hiện tại và trong tương lai, một cách công bằng và bình đẳng, đồng thời trong giới hạn của các hệ sinh thái hỗ trợ”(Agyeman et al., 2003, p. 5).

Định nghĩa này giải quyết nhiều điểm thiếu sót trong các định nghĩa truyền thống trước đó bằng cách:

1. Kết hợp công bằng và bình đẳng ở cả các thế hệ (hiện tại và tương lai) và trong cùng một thế hệ: Bằng cách nhấn mạnh “cho tất cả, ở hiện tại và tương lai”, mô hình “bền vững công bằng” làm nổi bật tầm quan trọng của bình đẳng song song với các nghĩa vụ đối với tương lai. Điều này có nghĩa là việc giải quyết nghèo đói, bất bình đẳng và bất công cũng quan trọng như việc bảo vệ môi trường.
2. Áp dụng lý thuyết Năng lực (Capability Approach): Dựa trên lý thuyết do Sen (2009) và Nussbaum (2000) phát triển, định nghĩa “bền vững công bằng” kết hợp lý thuyết năng lực, xác định công bằng thông qua việc tạo điều kiện cho sự tự do của con người (nghĩa là những gì con người thực sự có thể làm, có thể trở thành, mà không gặp khó khăn hay ràng buộc gì). Tác giả Agyeman đã giải thích cụ thể hơn về mối liên hệ giữa hai khái niệm này tại đây.
3. Tập trung vào hạnh phúc, sức khoẻ toàn diện, thay vì tăng trưởng: Khái niệm này đề cao “chất lượng cuộc sống”, đồng thời đặt ra câu hỏi quan trọng: liệu con người có thể có cuộc sống tốt mà không cần dựa vào tăng trưởng kinh tế hay không? (Agyeman, 2012). Cách tiếp cận này mở ra khái niệm về hậu tăng trưởng (từ không tăng trưởng cho đến giảm tăng trưởng), trong đó phúc lợi của con người và hệ sinh thái được đặt lên hàng đầu, vượt lên trên quá trình tích lũy vật chất thuần túy.
4. Công nhận giới hạn của hệ sinh thái là ranh giới không thể thương lượng được: Khái niệm “bền vững công bằng” coi các giới hạn của hệ sinh thái là các ràng buộc không thể né tránh. Điều này phù hợp với khoa học về giới hạn của trái đất và mô hình “bền vững mạnh” (các yếu tố tự nhiên là không thể thay thế) (Neumayer, 2013). Khái niệm này cũng nhấn mạnh rằng hoạt động của con người phải vận hành trong các giới hạn của trái đất, không thể đánh đổi hay bù trừ, mà chỉ có thể giảm tuyệt đối việc sử dụng vật chất, xả thải, và phá hủy hệ sinh thái. Về cơ bản, yêu cầu này thách thức các mô hình phụ thuộc vào tăng trưởng.
5. Loại bỏ tính phổ quát bằng việc công nhận các khác biệt văn hóa và bối cảnh: Bền vững không phải là một công thức chung áp dụng cho tất cả mọi trường hợp. Tính đa nguyên của bền vững tôn trọng các hệ giá trị, truyền thống, và lối sống đa dạng, đồng thời đảm bảo các nguyên tắc chung về công bằng và toàn vẹn sinh thái. Điều này giải thích tại sao Agyeman và các đồng sự dùng cụm từ “just sustainabilities” thay vì “a just sustainability”.

Tuy nhiên, khái niệm này cũng gặp có những điểm hạn chế. Thảo luận chi tiết hơn về khái niệm này và đề xuất về một định nghĩa mới được viết tại đây.

Kết luận

Bền vững không phải là một khái niệm đơn giản, không thay đổi, mà là một lĩnh vực đa chiều và đối diện với nhiều tranh cãi. Trong khi định nghĩa Brundtland và Triple Bottom Line vẫn có ảnh hưởng lớn trong các diễn ngôn ngày nay, chúng ta thấy rằng hai định nghĩa đó vẫn gặp vấn đề về mơ hồ, quan điểm “lấy con người làm trung tâm”, và việc đánh giá thấp công bằng cũng như giới hạn sinh thái. Bên cạnh đó, một cách định nghĩa mới, như “bền vững công bằng”, đã cung cấp một khung giải thích toàn diện hơn bằng cách đặt bình đẳng và giới hạn của đất vào trung tâm của bền vững.

Việc cố gắng định nghĩa “phát triển bền vững” sao cho toàn diện, phổ quát nhất có lẽ là rất khó. Nhưng chính sự tranh luận, đánh giá sâu sắc các khái niệm đó lại mang tính xây dựng, buộc xã hội phải nhìn lại các giá trị, sự ưu tiên, và cam kết đạo đức của mình. Cuối cùng, “bền vững” không chỉ là việc cân bằng giữa “con người, hành tinh, và lợi nhuận”, mà là quá trình hình dung cách nhân loại có thể trở nên thịnh vượng trong giới hạn sinh thái, đồng thời nuôi dưỡng sự công bằng và phúc lợi cho mọi loài và mọi thế hệ.

Ghi chú: Bài viết sử dụng công cụ AI để hiệu đính và đảm bảo đúng ngữ pháp.